Geleneksel Japon müziği Japonya’nın halk müziğidir. Tiyatro, saray müziği (gagaku) ve enstrümentalolarak üçe ayrılır.
Tiyatro; Japonya’da müziklerin önemli rol oynadığı drama türünde bir çok tiyatro formları mevcut. Ancak bunların başını
Noh ve
Kabuki tiyatroları çekmektedir.
Noh tiyatrosu Japon geleneklerini en üst düzeyde yansıtan ve bilinen en eski tiyatrodur. Tiyatronun müziği
hayashi-kata adı verilen bir enstrümental topluluk tarafından çalınır. Kullanılan enstrümanlar ise
taiko (Japon davulu),
ōtsuzumi (büyük bir kum saatine benzeyen davul),
kotsuzumi (küçük kumsaati şeklindeki davul) ve
nohkan (bambu flüt).
Hayashi topluluğu Noh tiyatrosunda
yokyoku (vokal koro) ile birlikte sahne alır. Kabuki tiyatrosu parlak makyajı, harikulade kostümleri ve dekorları ile Japonya’nın dini öğeler barındırmayan klasik tiyatrosudur. Kabuki’nin ilk örneklerinde Noh tiyatrosundaki Hayashi topluluğu yer alırdı. Sonralarda ise Kabukishamisen (bağlama) gibi enstürmanları da içermeye başladı.
Kabuki müziği 3 kategoriye ayrılabilir:
geza, shosa-ongaku ve
ki &tsukete.
Geza; Kuromisu olarak adlandırılan siyah bambu perdenin arkasından, sahnenin sağında gerçekleştirilen ses efektleri ve müzikleri içerir.
Üç çeşidi vardır: ilki şarkı,ikincisi şarkısız
shamisen sesi, üçüncüsü ise
norimono olarak adlandırılıan shamisen yanında diğer enstürümanlarla birlikte yapılan müziktir.
Shosa-ongaku; dans ve oyunculukla birlikte sahnelenen müziktir. Shosa-ongaku Takemoto, Nagauta, Tokiwazu ve Kiyomoto müzik tarzlarını içerir.
Takemoto müziği oyunculuğa eşlik ederken diğerleri kabuki dansına eşlik eder. Takemoto’da genel olarak sahnelenen bölüme ilişkin kısımlar seslendirilir. Aktörler dizeleri Takemoto ile senkronize şekilde söylemeye çalışır.
Birçok geleneksel Japon müzik türleri (Hogaku) bulunmaktadır. Bunların en önemlileri:
Gagaku: Çin ve Kore kökenli saray müziğidir. Bu en eski geleneksel Japon müzik türüdür.
Bivagaku: Bu biva adı verilen dört telli gitara benzeyen bir enstrümanla yapılan müzik türüdür.
Nogaku: Noh gösterileri sırasında icra edilen bir müzik türüdür. Genelde bir koro, Hayashi flütü, Tsuzuni davulu ve diğer enstrümanlarla icra edilir.
Sokyoku: Koto enstrümanıyla yapılan bir müzik türüdür. Daha sonra Shamisen ile eşlik edilir. Koto on üç telli kanuna benzer bir çalgıdır.
Shakuhachi: 55 cm uzunluğunda bir flüt ile yapılan müzik türüdür. Çalgının adı eski Japon uzunluk biriminden gelmektedir.
Shamisenongaku: Shamisen çalgısıyla yapılan müzik türüdür. Shamisen sadece üç telli olan gitara benzer bir çalgıdır, Kabuki ve Bonraku gösterileri genellikle Shamisen eşliğinde yapılır.
Minio: Japon folk şarkıları.
Naguata Geza’da en çok görülen biçimlerden biridir. Bu biçimde
utakata adı verilen şarkıcılar ve
shamisen çalan kişiler (
shamisenkata) yer alır.
Utakata sahnenin sağına
shamisenkata ise soluna orturur, shamisenkata tiz sesler çıkaran
hasozao shamisen (ince boyunlu bağlama) kullanır.
Tokiwazu,
tayu adı verilen ezberden okuyan kişilerden oluşur ve
shamisenkata chuzao (orta boyunlu bağlama) kullanır.
Tokiwazu Kiyomoto müziği ile benzerlik gösterse de daha ağır tempolu işler ve sahnede gerçekleştirilir.
Kiyomoto da
tayu ve s
himasenkatadan oluşur ve
chuzao kullanılır; ancak kelimeler ve cümleler duygu yüklü olduğu için çok tiz tonlarda okunur.
Ki ve
Tsukute; iki adet kare meşe tahta parçasıyla yapılan farklı seslerin oluşumunu kapsar. İki tahtayı birlikte vurduğunuzda çıkan ses “ki”, ikisini sert bir keresteye doğru vurduğunuzda çıkan ses ise “tsukute” olarak adlandırılır.
Saray Müziği (Gagaku); Gagaku Japonya’nın en eski geleneksel müziğidir. İçerisinde şarkılar, danslar ve diğer Asya müzikleri yer alır. Gagaku’nun 2 tarzı vardır: enstürmental müzik olan kigaku ve vokal müzik olan seigaku.
Gagaku türleri ise 3 tanedir:
Shōmyō; bir çeşit Budist müziği olan shoumyou, vecizelere eklenen melodilerden oluşur. Kökeni Hindistan’dır, Japonya’da ise Nara döneminde başlamıştır. Shoumyou, bir veya birden fazla rahip tarafından söylenen capelladır.
Jōruri; shamisen ile birlikte öykü anlatımının olduğu bir müzik türüdür. Birçok çeşidi bulunmakla birlikte asırlardır süre gelen ve bugün de devam eden gelenekleri vardır.
Nagauta; shamisenin kullanıldığı bir müziktir. Kabuki dansı için, kabuki diyalokları için ve kabukiden bağımsız olmak üzere kendi içinde üç tarza ayrılır.
Enka: Enka ikinci dünya savaşı öncesi ve sonrasında Japonların en popüler müziği olmuştur. Günümüzde enka genelde yaşlılar arasında en sevilen müzik türüdür. Enka şarkıları genelde ümitsiz aşklar, nostalji vb konularla ile ilgili sözlerden oluşun hüzünlü şarkılardır, bu sebeple ülkemizdeki arabesk ile benzerlikleri olduğu söylenebilir. Enka şarkıcıları, özellikle kadınlar, genelde geleneksel kıyafet olan kimono ile şarkılarını söylerler.
Ünlü Enka şarkıcıları:
· Koboyashi Sachiko
· Hikava Kiyoshi
· Tendo Yoshimi
· Tsuki Hiroshi
Enstrümental Müzik; Enstrümental müzikte, geleneksel Japon halk müzikleri çalınır. Enstrümanlar arasında telli, vurmalı ve üflemeli çalgılar yer alır. Bu enstrümanlara kısaca değinecek olursak;
ÜFLEMELİ ÇALGILAR
Hotchiku: Erdem bambusu olarak adlandırılan dikey Japon neyi.
Nohkan: Kabuki ve Noh tiyatrolarında kullanılan, çok tiz sese sahip enine Japon neyi.
Ryouteki: Gagaku’larda kullanılan ve dragon flüt olarak adlandırılan enine ney türü.
Shakuhachi: Rahipler tarafından kullanılan dikey ney türü.
Shinobue: Çok tiz sesli enine ney türü.
Hichiriki: İki dilli, hem gagaku müziği hemde ryouteki enstrümanı olarak kullanılabilen flüt.
Shou: Serbest dilli, 17 ince bambu borulu üflemeli enstrüman.
Yu: Shou’ya benzer serbest dilli antik Çin üflemeli enstürmanı.
Horagai: Trompet olarak kullanılan büyük deniz kabuklarından oluşan üflemeli çalgı.
VURMALI ÇALGILAR
Kakko: İki başlı Japon davulu.
Taiko: Japon savaş davulu.
Otsuzumi: Kum saati şeklindeki küçük boy davul.
Tsuzumi: Kum saati şeklindeki büyük boy davul.
Shime-daiko: Küçük Japon davulu.
Hyoshigi: Bambudan yapılan ve süslü iple birbirine bağlanan tokmaklar.
Shouko: Küçük bronz çan.
TELLİ ÇALGILAR
Biwa: Kısa boyunlu, süslemeli ud. Öykü anlatımlarında kullanılır.
Ichigenkin: Tek telli kanun. Geleneksel şarkılarda kullanılır.
Sanshin: Üç telli shamisen(bağlama).
Yamatogoto: 6 veya 7 telli kanun. Koto ve diğer telli enstürmanlara oranla yerli olduğuna inanılan çalgı aleti.
Kokyou: Yay ile çalınan telli çalgı.
Koto: 13 telden oluşan telli çalgı olan Koto, Japonya’nın geleneksel enstürmanıdır.